1. De Repressie (Episode 1/5) : De straatrepressie (1/2)

Deze eerste aflevering handelt over de straatrepressie in september, oktober en november 1944 en over de tweede golf van straatrepressie in mei 1945. 

Er zijn gesprekken met slachtoffers van de willekeurige repressie, met mensen van het échte verzet, en er wordt gepraat over de situatie van de openbare macht tijdens de bevrijdingsdagen. Interviews zijn er o.a. met Luc Huyse, Willy Calewaert, Walter Debrock en Edward Pilaet (verzetsleider).

2. De Repressie (Episode 2/5) : De straatrepressie (2/2)

Tweede deel. Interviews met getuigen van baldadigheden die tijdens de bevrijdingsperiode werden aangericht, aangevuld met publicaties over mishandelingen tijdens de repressieperiode. Getuigenissen van slachtoffers en advocaten over de "kampen der schande". De tweede storm van haat en wrok in mei '45 toen de uitgemergelde overlevenden uit de concentratiekampen terugkwamen en getuigenissen van gruwelijke "terechtstellingen".

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

De afleveringen 3, 4 en 5 werden hier niet weerhouden vanwege te juridisch-technisch. 

Een onderzoek door Maurice De Wilde.

1. De Oostfronters (Episode 1/7) : Mijn eer is trouw

Vele vrijwilligers van het Vlaams Legioen waren idealisten die met de wapens in de hand voor Vlaanderen een plaats in de Nieuwe Orde wilden veroveren. Anderen meenden gevolg te moeten geven aan de vooroorlogse antibolsjewistische parolen van kerkelijke en geestelijke leiders. Nog anderen vertrokken uit zin voor avontuur …

2. De Oostfronters (Episode 2/7) : De tragedie van het Vlaams Legioen

Nog tijdens hun uiterst harde opleiding kwamen de Vlaamse legioen-vrijwilligers voor heel wat ontgoochelingen te staan : zij werden beschimpt en vernederd door hun Duitse opleiders. Er was ook geen sprake van Vlaamse officieren, taal, artsen en aalmoezeniers. Van een écht Vlaams Legioen kon amper sprake zijn: de Vlamingen bleven aan de Waffen SS ondergeschikt en werden als frontsoldaten ingezet (onder andere in de Volchov-moerassen bij Leningrad, waar Vlaamse jongens in gruwelijke omstandigheden omkwamen).

3. De Oostfronters (Episode 3/7) : In de hel (Het Vlaams Legioen)

Zonder de VNV-leiding vooraf te raadplegen besloot de Duitse SS-leiding eind mei '43 alle Vlaamse legioen-vrijwilligers en de Waffen SS-ers in de Waffen SS-Stormbrigade Langemarck samen te brengen. Voor VNV-leider Elias was dit de druppel die de emmer deed overlopen : hij weigerde nog langer voor de Waffen SS te werken. Onder de legioensoldaten brak een heuse rebellie uit.

4. De Oostfronters (Episode 4/7) : De paramilitairen

Ongeveer tienduizend Vlaamse en Waalse vrijwilligers meldden zich voor de Duitse paramilitaire formaties aan het oostfront. Zij werden hetzij als vrachtwagenchauffeur bij het NSKK, hetzij als frontarbeiders bij de Organisation Todt (OT) ingezet. Tevens traden enkele honderden Vlaamse en Waalse meisjes in dienst van het Duitse Rode Kruis (DRK).

De afleveringen 5, 6 en 7 zijn zo goed als geheel Franstalig en werden hier derhalve niet weerhouden. 

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek door Maurice De Wilde.

1. De Tijd der Vergelding (Episode 1/8) : Verbelen en konsoorten

Over de aanslagen en represaille-acties tijdens de Tweede Wereldoorlog in België. Met o.a. een gesprek met Robert Verbelen, leider van de SS-stoottroep in Vlaanderen, nu in ballingschap in Wenen (en inmiddels overleden).

2. De Tijd der Vergelding (Episode 2/8) : Zonder genade 

Vanaf 1943 pleegden gewapende partizanen aanslagen op collaborateurs. Als reactie ondernamen niet enkel de stoottroep van Verbelen, maar eveneens Max Günther en zijn Vlaamse handlangers bij de Sicherheitsdienst (SD) talrijke razzia's. Onder hen bevond zicht ook het beruchte trio Lambert Janssens, Fernand Faignaert en René Van Avondt. Veel verzetslui en onderduikers kwamen daarbij om het leven.

3. De Tijd der Vergelding (Episode 3/8) : Om nooit te vergeten

In de zomer van 1944 was de streek van Leuven en omgeving het toneel van een bittere strijd tussen verzet en collaboratie, waarbij niet enkel politieke vetes, maar soms ook persoonlijke wraakgevoelens gewelddadig werden beslecht. Zo o.m. te Tienen waar op 8 augustus 1944, nà een verzetsaanslag op een plaatselijke collaborateur, de VNV-oorlogsburgemeester Marcel Engelen tien politieke tegenstanders op een dodenlijst liet plaatsen. Drie onder hen werden in de daaropvolgende nacht doodgeschoten.

4. De Tijd der Vergelding (Episode 4/8) : Terreur in het dorp

In de Hagelandse gemeente Meensel-Kiezegem lieten de vergeldingsacties van de collaboratie diepe sporen na. Na een dodelijke aanslag op collaborateur Gaston Merckx in augustus 1944 werden tijdens twee grootscheepse razzia’s een 100-tal inwoners door de Duitsers en door het Veiligheidskorps van Verbelen opgepakt.

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Episodes 5 en 6 zijn eerder saai (met een jonge Jos Bouveroux), 7 en 8 zijn bijna geheel Franstalig.

Een onderzoek door Maurice De Wilde en Etienne Verhoeyen.

De jeugdcollaboratie (Episode 1/4) :  De jeugd moet volgen

In 1940 kreeg het Algemeen Vlaams-Nationaal Jeugdverbond (AVNJ) onder leiding van dr. Lehembre af te rekenen met de concurrentie van de SS-gerichte Vlaamse Jeugd van Alfons Wachtelaar. In 1941 werd uit deze twee jeugdbewegingen de NSJV gevormd: de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen. In 1943 werd in Vlaanderen de Hitlerjugend opgericht.

2. De jeugdcollaboratie (Episode 2/4) : De Hitlerjeugd haalt het

De Duitse dissidentie binnen de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen die tot doel had voorwaarden te stellen voor collaboratie, leidde tot een ingreep van de Duitsers. Op 18 oktober 1943 probeerde De Vlag-leider Jef Van de Wiele met de stichting van de Hitlerjugend Vlaanderen de NSJV de doodsteek toe te brengen. De Hitlerjugend Vlaanderen was niets meer dan een kopie van de Duitse Hitlerjugend en bleek allesbehalve een succes.

De jeugdcollaboratie (Episode 3/4)  : Führers voor het Rijk

In 1943 werd te Kwatrecht de Rijksschool Vlaanderen opgericht waar, door de Algemene SS Vlaanderen, Vlaamse en Duitse jongeren werden opgeleid. In Duitsland, Nederland, Denemarken en Noorwegen waren gelijkaardige opvoedingsinstituten. Het VNV was contra en vond dit een verduitsingsmachine. De Vlag en de Algemene SS Vlaanderen waren voorstanders. De leerlingen werden automatisch lid van de Hitlerjugend.

De afleveringen 4 is zo goed als geheel Franstalig en werd hier derhalve niet weerhouden. Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek door Maurice De Wilde en Etienne Verhoeyen.

De kollaboratie (Episode 6A/10)  : De stroomversnelling

Trefw.: prof. Jef Van Bilsen, Jef François, Luc Delafortrie, Frantz Van Dorpe, Jan Brans, Jef Van Dingenen, Tony Van Dyck, 

Tijdens de eerste helft van 1941 geraakten de collaboratiebewegingen in een ware stroomversnelling. De Duitse inval in de Sovjet-Unie en de daaropvolgende oprichting van buitenlandse vrijwilligerslegioenen bood Vlaamse en Waalse collaborateurs de kans om hun inzet met daden te bewijzen.

De kollaboratie (Episode 7/10): Op weg naar de Anschluss

Trefw.: DeVlag, Lutz Pesch, Frans De Hoon, Tony Van Dyck, Jef Olaerts, Jef Françcois

De Duits-Vlaamse Arbeidersgemeenschap of De Vlag ontpopte zich onder leiding van Jef Van de Wiele (en later ook de Duitse SS) tot een politieke beweging die de onvoorwaardelijke collaboratie voorstond. Gelijklopend met de machtsevolutie in Duitsland groeide De Vlag uit tot de uiteindelijke nationaal-socialistische partij in Vlaanderen met de Algemene SS Vlaanderen als militie. Dit samengaan van partij en militie komt tot uiting in de figuur van Robert Verbelen.

De kollaboratie (Episode 8/10) : In de ban van de SS 

Trefw.: Leon Degrelle, Tony Van Dyck, Jan Brans, Hendrik Elias

Van einde 1942 af was het duidelijk dat enkel die bewegingen die aan de zijde van de Duitse SS stonden in de toekomst nog een kans zouden maken. Degrelle voerde één van zijn spectaculaire koerswendingen uit, die ertoe leidde dat de Duitse SS de Walen als 'Volbloed Germanen' aanvaardde. De tweestrijd VNV - De Vlag leidde ertoe dat de nieuwe VNV-leider Elias de collaboratie probeerde af te remmen, weliswaar alleen binnenskamers. Bij vele VNV-ers veroorzaakte de dubbelzinnigheid van de VNV-leiders een waar gewetensdrama.

De kollaboratie (Episode 9/10) : De teerling is geworpen

Trefw.: Hendrik Elias, Willem Grauls, Jan Brans, Jef Van Dingenen, 

In VNV-kringen was sinds 1942 de ontevredenheid gegroeid over het prijsgeven van de Dietse staatsgedachten onder Duitse druk. Deze ontevredenheid leidde tot de oprichting van geheime groeperingen zoals "Nederland Eén" die de collaboratie wilden 'gezond maken'. In 1944 zag de VNV-leiding geen uitkomst meer, schipperde, wou de collaboratie stopzetten, hoopte dan weer op een compromis en bleef tenslotte tot het bittere einde collaboreren. Als laatste redmiddel tegenover kerk en staat wierp het VNV zich nog op als een dam tegen het dreigende communisme, maar zelfs dat mocht niet baten. Degrelle voelde zich nu de rijzende ster. Hij werd in 1944 - eindelijk - door Hitler ontvangen. De Vlag slaagde er nog in twee boegbeelden van het Vlaams-nationalisme in te palmen : Borms en Verschaeve.

De Kollaboratie (Episode 10/10): 40 jaar later

Betekenis en gevolgen van de collaboratie voor het Vlaams-Nationalisme en de Vlaamse Beweging. Met medewerking van gewezen collaborateurs ,  echter ook met Maurits Coppieters, tegenstander van de collaboratie hoewel overtuigd Vlaamsnationalist.

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek door Maurice De Wilde en Etienne Verhoeyen.

1. De Kollaboratie (Episode 2A/10) : Oude wijn in nieuwe vaten

Trefw. Albert De Jonghe, Lutz Pesch, Maurits Coppieters, Jef Van Dingenen, Jan Brans, Geert Mallefroy, Raymond Derine, Willem Grauwls, Frans De Hoon

De Duitse leiders hadden met bezet België een aantal voornemens die ze niet aan de grote klok hebben gehangen. In deze tweede aflevering wordt besproken wat dit precies inhield. Daarna worden de motieven voor politieke collaboratie onderzocht. Hierbij valt een groot verschil op tussen Vlaanderen en Wallonië.

2. De Kollaboratie (Episode 3/10) : De mannen van het eerste uur

Trefw.  VNV, Rex, Verdinaso, Jan Brans, Jef Van Dingenen, Jef Olaerts, Albert De Jonghe, Jef François, Frantz Van Dorpe, Luc Delafortrie, prof. Jef Van Bilsen, Albert De Jonghe, Jef Olaerts

Bij het begin van de bezetting hadden de reeds bestaande Nieuwe Orde-bewegingen (VNV, Rex, Verdinaso) grootse plannen waarvan zij de verwezenlijking na de Duitse overwinning mogelijk achtten.

3. De Kollaboratie (Episode 4/10) : Een kaper op de kust

Trefw.: SS Vlaanderen, VNV, Robert Verbelen, Tony Van Dyck, Jef François, Jef Olaerts, Jef Van Dingenen, Jan Brans 

Ook in Vlaanderen werden mannen bereid gevonden om als "politieke soldaten van de Führer" op te treden. Zij verenigden zich in de Algemene SS Vlaanderen die, in tegenstelling tot het VNV, de aanhechting bij het Grootduitse Rijk onvoorwaardelijk aanvaardde. Spoedig zal de Algemene SS Vlaanderen de eerste geduchte concurrent van het VNV worden.

4. De Kollaboratie (Episode 5/10) : De militaire organisatie

Trefw.: Jef Van Dingenen, Dr. Fritz Scheuermann, Leo Tollenaere, Albert De Jonghe

De  M.O., de geheime organisatie die door VNV-leider Staf De Clercq geruime tijd voor de 18-daagse veldtocht in het Belgisch leger werd opgericht en in overleg met de Duitse Abwehr werd uitgebouwd, vormt nog steeds één van de meest betwistbare onderwerpen uit de geschiedenis van de collaboratie.

Maurice De Wilde - De Kollaboratie (Episode 1A/10) : Belgen tegen wil en dank werd niet weerhouden wegens volledig anderstalig. Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek door Maurice De Wilde en Etienne Verhoeyen.

1. De verdachten (Episode 1/4) : De vijfde colonne 

De reeks handelt over het lot van de 5- tot 6.000 Belgen en vreemdelingen die in de meidagen van '40 gearresteerd  (administratief geïnterneerd) werden. Behoorden zij allen tot de Duitse ‘Vijfde colonne’ die de invaller hand- en spandiensten kon bewijzen?

2. De verdachten (Episode 2/4) : In vreemde handen 

Deze aflevering behandelt twee groepen van verdachten : een groep die in Engeland terecht kwam en een tweede groep van 78 weggevoerden waarvan er 21 in Abbeville door Franse soldaten werden vermoord. Eén van hen was de Verdinaso-leider Joris van Severen.

3. De verdachten (Episode 3/4) : De Spooktreinen 

Het grootste deel van de verdachten in België werd in erbarmelijke omstandigheden naar Franse kampen weggevoerd (Saint-Cyprien en Le Vernet-d'Ariège).

4. De verdachten (Episode 4/4) : De Afloop

Wie was nu precies verantwoordelijk voor de arrestatie en wegvoering van de verdachten? Welke invloed had die wegvoering op de latere collaboratie van sommige verdachten?

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek door Maurice De Wilde.

Trefw.: Kardinaal Van Roey, Kerk

Tijdens de bezetting stond kardinaal Van Roey onvoorwaardelijk achter koning Leopold. Niet alleen bij de capitulatie op 28 mei 1940 maar ook bij het huwelijk met prinses Liliane. Bij het begin van de bezetting heeft de kardinaal ook rekening gehouden met een mogelijke Nieuwe Orde voor België, maar met collaboratie heeft hij zich niet ingelaten.

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek van Maurice De Wilde. 

1. De nieuwe orde (Episode 16/19) : Op  weg naar de collaboratie

Trefw.: Hendrik De Man, Gust De Muynck, Maurits Naessens, Leo Magits, Nic Bal

Hendrik De Man, die in 1939 voorzitter werd van de Belgische Werklieden Partij, dacht reeds voor de oorlog aan de vorming van een eenheidspartij  en vakbond. Na de capitulatie van de 28ste mei 1940 dacht De Man dat zijn uur gekomen was. Hij publiceerde zijn berucht geworden manifest van juni 1940, dat in socialistische rangen verwarring en verdeeldheid zaaide. Tijdens de zomer van '40 werkte De Man niet enkel nauw samen met koning Leopold, maar ook latere vooraanstaanden uit de naoorlogse BSP hebben toen het gezelschap van De Man niet geschuwd, wel integendeel. Van de "Eenheidspartij van het Belgisch Volk" die De Man nastreefde kwam niets terecht. Hij kon ook geen nieuwe regering vormen. Maar tot de vorming van de Unie van Hand en Geestesarbeiders heeft De man, samen met de Duitsers en Belgische syndicalisten,  actief bijgedragen.

2. De nieuwe orde (Episode 17/19) : Buiten spel

Trefw. Hendrik De Man, Gust De Muynck, Maurits Naessens, Leo Magits, Nic Bal

Toen de Duitse overwinning van eind '40 af niet zo zeker meer scheen, geraakte Hendrik De Man op een zijspoor. Hij had zich een eind op weg naar de collaboratie begeven, maar werd algauw voorbijgestoken door andere, meer uitgesproken collaboratiebewegingen als Rex en het VNV. Midden '41 was De Man een geïsoleerde figuur geworden. Niet alleen vroegere medestanders hadden zich teruggetrokken of waren in het verzet gegaan.  Ook voor koning Leopold was De Man van geen nut meer. Eind '41 trok De Man zich ontgoocheld in de Franse Alpen terug, van waaruit hij in september '44 naar Zwitserland trok. Daar werd hem na enkele maanden politiek asiel verleend. In '46 werd De Man wegens collaboratie bij verstek tot 20 jaar gevangenisstraf veroordeeld. In 1953 kwam hij bij een auto-ongeval om het leven.

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek door Maurice De Wilde.

De nieuwe orde (Episode 11/19) :  La Grande Muette - deel 1

Trefw.: Jeroom Inghels, Lowie Reekmans, Jan Servaes

Na de capitulatie van het Belgisch leger, de 28ste mei 1940, verkeerden de militairen in de grootste verwarring. Want alhoewel de capitulatie-overeenkomst bepaalde dat het leger in zijn geheel krijgsgevangen was, bleek het niet vast te staan waar die krijgsgevangenschap zich zou afspelen : in België of in Duitsland. Heel wat militairen zagen tijdens de eerste dagen de kans om naar huis terug te keren. De anderen belandden in krijgsgevangenkampen. Eind 1940 kwamen enkel de Vlaamse niet-beroepsmilitairen hieruit vrij, en ook enkele Franstaligen die op voorspraak in België konden rekenen, of die zich in bochten hadden gewrongen om als Vlaming te kunnen doorgaan. Intussen was op initiatief van koning Leopold een organisme opgericht om vooral over de officieren een oogje in het zeil te houden.

De nieuwe orde (Aflevering 12A/19) : La Grande Muette - deel 2

Trefw.: Pierre van Outryve d'Ydewalle, kolonel H. Rombouts

Onder leiding van Franstalige officieren in Duitse krijgsgevangenschap ontstonden allerlei studiegroepen die zich op een vorm van Nieuwe Orde voorbereidden. Sommige van deze groepen zoals "Les Cadets du Roi" waren koningsgezind. Maar anderen gingen verder : de "Kring voor Nationale Hernieuwing", onder leiding van kolonel Wanty, dacht aan een nieuwe regering waarin militairen én de koning een grotere rol zouden spelen. 

De nieuwe orde (Episode 13/19) : De nieuwe raad van Vlaanderen

Trefw.: Luitenant De winde kring, Jeroom Inghels, Lowie Reekmans

Ook in krijgsgevangenschap voelde de kleine minderheid van Vlaamsvoelende officieren zich opnieuw in de verdrukking. Om hun eigenheid te bevestigen stichtten enkelen onder hen in september 1940 in het kamp in Tibor de "Luitenant de Windekring", die oorspronkelijk zonder politieke oogmerken tot de verheffing van het Vlaamse volk wilde bijdragen. Sommige Franstalige officieren noemden de leden spottend "De Nieuwe Raad van Vlaanderen".

De nieuwe orde (Episode 14 /19) : Het kamp der verdrukte minderheden

Trefw.: Luitenant De winde kring, Jeroom Inghels, Lowie Reekmans

In december 1940 werden 121 Vlaamse beroepsofficieren, onder wie de leden van de Luitenant de Winde-kring, door de Duitsers naar het indoctrinatiekamp de Lückenwalde bij Berlijn overgebracht. Daar slaagde de leider van de geheime kern van de kring, Herman Verreydt, erin de leiding van de hele kring in handen te nemen. Intussen was aan de leden van de Luitenant De Winde-kring een bijvoegsel bij de oorspronkelijke statuten ter ondertekening voorgelegd, waarin zij zich voor het nationaalsocialisme en de collaboratie uitspraken. In 1941 werden de Lückenwalders naar huis gestuurd : de meesten onder hen kwamen in Nieuwe Orde-organisaties of in Belgische ordediensten terecht.

Een onderzoek door Maurice De Wilde.

1. De Nieuwe Orde (Episode 7A/19) : De gevangene van Laken

Trefw. Leopold 3, beginjaren, koningskwestie, Albert De Jonghe

Hoewel koning Leopold als krijgsgevangene in de onmogelijkheid verkeerde om te regeren, heeft hij tijdens de bezetting toch politieke stappen ondernomen. In de overtuiging dat Duitsland de oorlog op het vasteland had gewonnen, drong de koning, van einde juni '40 af, er bij Hitler op aan dat deze hem zou ontvangen. Een dergelijk verzoek vanwege Hitler had de koning vlak na de capitulatie van de 28ste mei '40 diplomatisch beantwoord, zodat Hitler er toen geen brood meer in zag. Maar eind juni '40, na de Frans-Duitse wapenstilstand, werd koning Leopold de vragende partij. Het duurde nog tot de 19de november '40 alvorens het onderhoud plaats vond. Benevens enkele vragen van humanitaire aard stelde de koning ook de politieke vraag of Hitler een relatieve zelfstandigheid van België , na de verwachte Duitse overwinning, kon waarborgen. Hitler wilde echter het toekomstig lot van België zorgvuldig in het ongewisse laten. Na de oorlog werden deze ontmoetingen met Hitler de koning zwaar aangerekend. 

2. De Nieuwe Orde (Episode 8A/19) : Tot het bittere einde

Trefw. Leopoldisten, koningskwestie, neutraliteitspolitiek; latere jaren, Pierre van Outryve d'Ydewalle, kolonel H. Rombouts, Albert De Jonghe

Tijdens de bezetting heeft koning Leopold een actieve aanwezigheidspolitiek gevolgd, die zich ook op binnenlands vlak heeft geuit. Vooral de secretaris van de koning, graaf Capelle, onderhield contacten met vooraanstaanden uit de collaboratie. De koning zelf ontmoette tot 1941 geregeld Hendrik De Man die eveneens een Nieuwe Orde voor België voorstond. Ook op buitenlands vlak volgde de koning een politieke lijn, die regelrecht indruiste tegen de politiek van de Belgische regering te Londen en tegen de geallieerde politiek. Ook dit zal na de oorlog de koning worden verweten.

3. De Nieuwe Orde (Episode 9A/19) : De gekroonde republiek

Trefw. naoorlogs, koningskwestie, Gaston Eyskens, Achiel Van Acker

Tussen 1945 en 1950 werd het politiek leven in België beheerst door de koningskwestie. Zij stelde zich als politiek probleem onmiddellijk nadat koning Leopold de 9de mei 1945 door de Amerikanen uit Duits krijgsgevangenschap was bevrijd. Van meetaf aan was het duidelijk dat enkel de CVP-PSC de onvoorwaardelijke terugkeer van de koning wenste. In de ogen van alle andere partijen had de koning zich door zijn optreden tijdens de bezetting politiek onmogelijk gemaakt. Niet alleen tijdens de parlementaire debatten over de koningskwestie, maar ook in de loop van processen tegen vooraanstaanden uit de collaboratie, geraakten bijzonderheden over de oorlogshouding van koning Leopold bekend. Zulks was onder meer het geval tijdens het proces van journalist Robert Poulet, die van oktober 1940 tot januari 1943 hoofdredacteur van het dagblad "Le Nouveau Journal" was. Poulet herinnert zich nog scherp en niet zonder emotie hoe de rol van de koning en van diens secretaris Robert Capelle tijdens zijn proces werd besproken.

4. De Nieuwe Orde (Episode 10A/19) : De gekroonde republiek

Trefw. Koningskwestie, Boudewijn, Gaston Eyskens, de kolonel, August De Schrijver

Nadat koning Leopold zich in oktober 1945 in Zwitserland had gevestigd bleef de koningskwestie aanslepen. De politieke partijen waren het niet eens, en in feite bleef enkel de CVP-PSC de koning verdedigen. De koning stelde een volksraadpleging voor, maar het duurde nog tot maart 1950 alvorens die er kon komen, omdat de CVP-PSC pas sinds de verkiezingen van 1949 in de senaat de lang nagestreefde absolute meerderheid haalde.  De volksraadpleging leverde de koning een meerderheid van de stemmen op, maar liet tegelijk een duidelijke verdeeldheid tussen Vlaanderen en Wallonië én tussen links en rechts blijken. Toen Leopold III in juli 1950 naar België terugkeerde stond het land in rep en roer. Onder de dreiging van een burgeroorlog en van het uitroepen van een Waalse socialistische republiek koos de koning de 18de augustus 1950 voor de troonsafstand. Toen vielen de republikeinen stil  zodat de Belgische republiek een kroon bleef dragen.

5. De Nieuwe Orde (bonusepisode 18/19): Het Eldrie-Verbond

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)

Een onderzoek door Maurice De Wilde en Etienne Verhoeyen.

De Nieuwe Orde (Episode 5/19) : Een regering op de dool

Trefw.: regering, koning

Tijdens de achttiendaagse veldtocht (10 - 28 mei 1940) besloot de Belgische regering het land te verlaten in geval van bezetting door de Duitsers, en de strijd in het buitenland voort te  zetten. Maar koning Leopold oordeelde er anders over: de 25e mei 1940 verklaarde hij aan zijn vier ministers in het kasteel Wijnendaele dat hij ook na de te verwachten capitulatie van het Belgische leger in het land zou blijven. Zo kwam het tot een openlijke keuze tussen koning en regering.

De nieuwe orde  (Episode 6/19) : Een regering op de dool 2 - De tijd der dwalingen

Trefw.: Regering, koning, August De Schrijver, Slag om Engeland

Nadat de Franse maarschalk Pétain eind juni '40 met de Duitsers een wapenstilstand had gesloten, zat de Belgische regering in zak en as. In Frankrijk kon zij de strijd niet meer voortzetten en van een vertrek naar Engeland was, behalve voor Marcel-Henri Jaspar en Albert De Vleeschauwer, geen sprake meer. Op alle mogelijke manieren trachtten eerste minister Pierlot en minister voor Buitenlandse Zaken Spaak met koning Leopold én met de Duitsers in contact te komen. Van de koning kwam niets dan stilte: hij erkende de regering Pierlot niet meer als "zijn" regering. En Hitler verbood de Belgische regering de toegang tot België. Tot eind augustus '40 leefde de ploeg Pierlot - naar eigen woorden van Spaak - in "de tijd der dwalingen". Maar toen besloten ook Pierlot en Spaak naar Londen te vertrekken, waar zij samen met De Vleeschauwer en Gutt (die enkele weken tevoren vertrokken was) van oktober '40 af een Belgisch kernkabinet in ballingschap vormden.

Een onderzoek door Maurice De Wilde

1. De Nieuwe Orde (Episode 1/19) : De kleine dictators

Trefw. Oswald Van Ooteghem, VNV, Verdinaso, jaren 30

In deze aflevering wordt nagegaan hoe het fascisme eerder in Franstalige dan in Vlaamse kringen ingang vond. Hoe niet alleen het Belgisch Nationaal Legioen maar ook de toekomstige collaboratiebeweging REX, onder leiding van Léon Degrelle, voor de oorlog aangegrepen waren door de machtsdrang, het leidersprincipe, de uniformsdracht en het lustig "Zusammenmarchieren". Uitgemaakt wordt welke indrukwekkende sommen Degrelle niet alleen uit Italië maar ook uit Duitsland ontving.

2. De Nieuwe Orde (Episode 2A/19)**** : Onverfranst?  Onverduitst?

Trefw. Verdinaso,  Joris Van Severen, professor dr.  Jozef Van Bilsen, Luc Delafortrie, Lutz Pesch, Jef François, Jan Brans, Fritz Scheuermann, Jan Servaes, Dirk Martin, Frantz Van Dorpe, 

De figuur van Joris Van  Severen en zijn Verdinaso-beweging; De opleiding van zogenaamde Vlaamse "studenten" in Duitsland; Duitse "studenten" leggen contacten in Belgische universiteiten; De diensten die de VNV-ers aan "onze goede vrienden uit het oosten" bewezen; Contacten met de Abwehr en met de SS; Het dagblad "Volk en Staat" met financiële steun uit Duitsland.

3. De Nieuwe Orde (Episode 3A/19) : Orde in de staat

Trefw. De kerk, Hendrik De Man, kerk, jaren 30, Maurits De Schrijver, Pierre van Outryve d'Ydewalle, Maurits Van Haegendoren, Oswald, pater Willem Aerts

In dit derde programma wordt nagegaan hoe de algemene roep naar meer orde en tucht zich tijdens de dertiger jaren ook in de socialistische beweging, in de kerk en aan het hof liet merken. Het verlangen naar meer gezag was een antwoord op de grote economische crisis van die tijd, die voor velen ook tot gevolg had dat zij de parlementaire democratie in vraag gingen stellen. De "coming man" in de Belgische Werkliedenpartij, Hendrik De Man, trachtte de crisis met het "Plan De Man" te bestrijden maar mislukte.

4. De Nieuwe Orde (Episode 4/19) : Liever Berlijn dan Moskou

Trefw. Anti-communisme, Frantz Van Drope, Gaston Eyskens, Dirk Martin, Albert De Jonghe

In deze aflevering valt de nadruk op de vooral sinds 1935 verbeterde betrekkingen tussen de Belgische leidende kringen en het reeds machtiger wordend Duitsland, niet enkel op diplomatiek maar ook op economisch gebied. Ook tussen de Belgische staatsveiligheid en haar Duitse tegenstander verliepen de betrekkingen vlot. Meer dan één vooraanstaande Belg ging in op een persoonlijke uitnodiging van Hitler tot het bijwonen van de Rijkspartijdagen in Nürnberg. De hoop dat de Belgische neutraliteitspolitiek Hitler zou beletten ons land binnen te vallen, bleek de 10de mei '40 een ijdele hoop.

Tekst: © In Respect of Maurice De Wilde (YouTube)